Het kabinet Jetten presenteerde op 30 januari het regeerakkoord 'Aan de slag'.

Voor professionals in het sociaal domein is het belangrijk te begrijpen wat dit akkoord werkelijk betekent. Niet wat je hoopt dat erin staat, maar wat er echt in staat.

Armoede en schuldhulpverlening: €150 miljoen extra structureel

Een duidelijk signaal: €150 miljoen structureel extra voor de aanpak van armoede en problematische schulden. Dit is een teken dat dit veld volgens dit kabinet de volle aandacht verdient. Daarbinnen gaat geld naar dienstverlening van gemeenten voor de aanpak van armoede en schulden. Dit betekent meer ruimte voor de gemeente om deze aanpak binnen het eigen gemeentelijke DNA vorm te geven.

Dit raakt schuldhulpverlening. Voorkomen van schulden, vroegsignalering, integrale aanpak zijn belangrijke uitgangspunten. Voor gemeenten betekent dit ook: kansen voor lokale smaak en het ondersteunen van onze kwetsbare inwoners waar dit het meest effectief is.

Jeugdzorg: De eigen bijdrage gaat (waarschijnlijk) door

Dit is een lastige. In het akkoord zelf staat het niet uitgesproken, maar uit het begrotingsdebat in de Tweede Kamer bleek: het kabinet wil de eigen bijdrage in de jeugdzorg doorzetten. Ook de halvering van het jeugdzorgbudget dit jaar blijft staan.

Dit is delicaat. G Een kind krijgen dat jeugdhulp nodig heeft gaat geld kosten voor ouders. Gemeenten moeten daarnaast meer creativiteit tonen met minder geld. Wat dit voor jouw caseload betekent, hangt af van hoe je gemeente dit lokaal invult. We hebben nu nog geen concrete antwoorden over bijvoorbeeld de hervormingsagenda, maar deze zullen we vast krijgen.

Zorg: Grote besparingen, maar ook investering in prevention

Het regeerakkoord voorziet ongeveer 10 miljard euro bezuinigingen op zorg (volgens financiële bijlage). Tegelijk wordt Wlz-zorg hervormd met focus op persoonsgericht zorg, scheiding van wonen en zorg, en keuzes tussen Zorg in Natura en pgb.

Voor Wmo: huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening. De regering wil dat draagkrachtige inwoners deze hulp zelf betalen. Wat dit gaat betekenen voor de Wmo blijft speculeren. Gaat de huishoudelijke hulp helemaal weg bij ons? Krijgen we dan toch een inkomenstoets? Of komt er een soort nieuwe algemene voorziening die we kunnen gaan inzetten?

Wat dit betekent voor jouw gemeente

De financiële basis wordt sterker voor armoede/schulden, maar krapper voor zorg. Vanuit de Jeugdwet voelen we de druk. Binnen de Wmo blijven we uitdagingen zien.

Dit vraagt om wijze keuzes: waar investeren? Preventie is nu het sleutelwoord; vroegsignalering, hulp voor het escaleert, ondersteuning waar nodig. Als gemeenten deden we daar al veel aan, we zullen moeten afwachten welke veranderingen er plaats gaan vinden.

De toon verandert ook: meer vertrouwen in professionals, minder controle. Dat kan helpen, ruimte geven en professionaliteit laten groeien.

In dit regeerakkoord wordt de hoe-vraag niet beantwoord, dit zal in de komende periode op verschillende onderdelen uitwerking moeten krijgen.