Hulphonden als twistpunt
Al jaren zie ik in de praktijk de hulphond ter discussie staan in het sociale domein en specifiek binnen gemeente. Jurisprudentie was tot nu toe niet altijd even duidelijk en veel gemeentes zouden meer handvatten willen. Er is nu meer duidelijkheid gekomen door een uitspraak in drie zaken in hoger beroep.
De discussie over de hulphond: noodzakelijk of vermoeiend?
De uitspraak van de Centrale Raad van Beroep (CRvB) over hulphonden als maatwerkvoorziening heeft veel stof doen opwaaien.
Wat zegt CRvB eigenlijk? Niet: "hulphonden mogen nooit". Wel: "niet zomaar, tenzij aan bepaalde voorwaarden is voldaan". En dat is een heel andere boodschap.
Wat zegt CRvB wel en niet?
De CRvB zegt niet: "Hulphonden zijn nooit een maatwerkvoorziening."
De CRvB zegt wél: "Hulphonden zijn in principe geen maatwerkvoorziening die een gemeente moet verstrekken"
De CRvB zegt ook: "Een hulphond kan een maatwerkvoorziening zijn, maar alleen als aan drie voorwaarden is voldaan."
Dus: Als gemeente is er geen verplichting om een hulphond te verstrekken in algemene zin, maar in specifieke gevallen vindt de CRvB dat deze verplichting er wél is.
De drie checks praktisch geformuleerd
Er moet aan drie voorwaarden worden voldaan
1. De inwoner is ernstig beperkt in zijn of haar zelfredzaamheid en/of participatie
Zoals bij elke Wmo-casus beginnen we met vaststellen waar de beperking in het functioneren tot uiting komt. Voor de overweging een hulphond wel of niet te verstrekken gaan we uit van een ernstige beperking. Dus niet: "ik kan niet helemaal meedoen", maar: "Ik kan helemaal niet meedoen". Lijkt een klein verschil, is het niet. Hierdoor ontstaat de noodzaak om deze beperking te compenseren
2. Andere voorzieningen kunnen deze noodzaak NIET opvangen
Kan begeleiding, training, of een ander hulpmiddel dezelfde functie vervullen? Dan is geen hulphond nodig. Is er nog perspectief tot verbetering? Ook dan is een hulphond niet aan de orde, alleen als het écht niet anders kan dus!
3. Het draagt aantoonbaar bij aan participatie en zelfredzaamheid
Een hulphond is geen huisdier of gezelschapsdier. Het gaat niet om "leuk hebben" of "erger voelen". Het gaat om: kan deze cliënt nu naar school, naar het werk, deelnemen aan de samenleving? Is er een werkelijk verschil?
Met andere woorden: hulphonden zijn niet "nee", maar "alleen als het echt nodig is door de beperking EN niets anders werkt EN het echt iets verandert voor participatie of zelfredzaamheid".
Wat betekent dit voor professionals en consulenten?
Veel aanvragen zullen nee zijn — en dat is oké
Laten we eerlijk zijn: de meeste cliënten hebben geen hulphond nodig. Ze hebben mogelijk wel baat bij:
- Begeleiding en coaching
- Training in sociale vaardigheden
- Praktische hulp en ondersteuning
- Begeleiding
- Of gewoon: tijd en vertrouwen
Een hulphond is de uitzondering, niet de regel. Dat staat nu definitief vast.
En nu?
Eigenlijk is het nu heel simpel: terug naar de praktijk! De CRvB geeft ons nu meer richtlijnen die we kunnen gebruiken in onze onderzoeken als iemand een hulpvraag heeft waarvoor hij of zij denkt een hulphond nodig te hebben.
De hulphond is een bezwaargevoelige voorziening, niet omdat het onderzoek nu extreem ingewikkeld is, maar omdat de hond in het hoofd van de cliënt er eigenlijk al is. Het dier heeft vaak al een naam, een mandje en een bandje, of woont zelfs al bij de cliënt. Dan "nee" horen is natuurlijk niet leuk, maar zal in de meeste gevallen wel de realiteit zijn.
Een hond is zeker een verrijking, maar is elke hond dan ook hulphond?
Wij blijven goed onderzoek doen als er een melding binnenkomt. Zorgvuldig, met de goede afwegingen en vanuit juridische kaders, zoals we altijd doen!
Heb je hulp nodig in een casus of ben je benieuwd naar werkprocessen voor het onderzoek naar een hulphond? Stuur mij een berichtje!